آشنایی با DSM-5 واختلالات روانی

آشنایی با DSM-5 و اختلالات روانی

در این مقاله قصد داریم شما را با اخرین ورژن کتاب مرجع اختلالات روانی در سراسر دنیا آشنا کنیم و برخی از تفاوت هایش با نسخه های قبلی را نیز بیان کنیم.

DSM-5 برای دور شدن از سیستم طبقه ‏ای مطلق و نزدیک شدن به سیستم ابعادی (پیوستاری) اولین قدم را برداشته است، به این صورت که یک رویکرد ابعادی به اختلالات روانی پیش می‌گیرد اما نه همه‌جا.

به عقیدۀ نویسندگان DSM-5، در بسیاری موارد، اختلالاتِ مجزا اصلاً مجزا نیستند، بلکه عارضه‌هایی مرتبط به هم هستند که روی یک پیوستارِ رفتار قرار دارند.

در این وضعیت، بعضی عارضه‌ها سمپتوم‌های خفیف را نشان می‌دهند و بعضی دیگر بسیار شدیدتر هستند.

برای مثال:

اختلالات دوقطبی را به صورت یک پیوستار در  نظر بگیرید، درمانجویان ممکن است با مجموعه سمپتوم‌هایی به درمانگران مراجعه کنند که از خفیف (سیکلوتیمیا) شروع می‌شوند، از متوسط (دوقطبیِ II) عبور می‌کنند، و به شدیدتر (دوقطبیI) ختم می‌شوند.

DSM-5 برای بسیاری از اختلالات هنوز از سیستم طبقاتی (مطلق) استفاده می‌کند اما برای بسیاری دیگر از جمله: سؤمصرف مواد، اوتیسم، و اسکیزوفرنی، رویکرد طیفی را به کار می‌برد.

Χنکته مهم: توجه داشته باشید که رویکرد پیوستاری (continuum)، ابعادی(dimensional)، و طیفی (spectrum) مترادف هستند).

استفاده از رویکرد طیفی به روان‌شناسان اجازه می‌دهد اختلالات روانی را روی یک پیوستارِ شدت در نظر بگیرند. با این کار، DSM-5  امیدوار است پایایی، روایی، و فایدۀ بالینی در آینده افزایش یابد.

Χنکته: کاربرد، سودمندی، یا فایدۀ بالینی یعنی مفید بودن سیستم تشخیصی برای پزشکان و روان‏شناسانی که فعالیت‌های بالینی انجام میدهند.

در ادامه این مقاله قصد داریم شما را با طبقه بندی اختلالات روانی آشنا کنیم.

۱-اختلالات رشدی – عصبی (Neurodevelopmental  Disorders)

1-ناتوانی های عقلانی:

الف- ناتوانی عقلانی ( اختلال عقلانی رشدی)

ب- تاخیر رشدی کلی

ج- ناتوانی عقلانی نامشخص

2-اختلالات ارتباطی:

الف– اختلال زبان

ب- اختلال صدای گفتار

ج- اختلال فصاحت گفتار (لکنت زبان)

د- اختلال ارتباط اجتماعی(عملی)

و- اختلال ارتباط نامشخص اختلال طیف اوتیسم

3-اختلال کاستی توجه/بیش فعالی:

الف– اختلال کاستی توجه/بیش فعالی

ب– اختلال کاستی توجه/بیش فعالی مشخص دیگر

4-اختلال یادگیری خاص اختلال حرکتی:

 الف- اختلال هماهنگی رشدی

ب- اختلال حرکات قالبی

ج-اختلالات تیک

و- اختلال تیک مشخص دیگر

ه- اختلال های رشدی عصبی دیگر

Χنکته : DSM-5 شدت اختلال طیف اوتیسم را بر اساس نقص های موجود در ارتباط اجتماعی، و روند رفتارهای محدود و تکراری تعیین می کند و برای آن سه سطح در نظر می گیرد:

سطح 1: نیازمند حمایت “requiring support”  سطح 2: نیازمند حمایت زیاد “requiring substantial support”  سطح 3: نیازمند حمایت بسیار زیاد “requiring very substantial support”

 

2اختلالات طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی (Schizophrenia Spectrum and Other Psychotic Disorders)

1_اختلال اسکیزوتایپی(شخصیت)

2_اختلال  هذیانی

3-اختلال روانپریشی کوتاه مدت

4_اختلال اسکیزوفرنیفرم

5_اسکیزوفرنی

6_اسکیزوافکتیو

7_اختلال روانپریشی ناشی از مواد/دارو

8_اختلال روانپریشی ناشی از بیماری جسمی

9_کاتاتونی:
الف) کاتاتونی مرتبط با سایر اختلالات روانی

ب) کاتاتونی ناشی از بیماری جسمی

 ج) کاتاتونی نامشخص

10_سایر اختلال های طیف اسکیزوفرنیا و اختلال های روان پریشی دیگر

11-اختلال طیف اسکیزوفرنیا نامشخص و سایر اختلال های سایکوتیک

3-اختلالات دوقطبی و اختلالات مربوط (Bipolar and Related Disorders)

 

1ختلال دو قطبی نوع ۱

2_اختلال دو قطبی نوع ۲

3_اختلال ادواری خو

4_اختلال دو قطبی ناشی از مواد / دارو

5_اختلال دو قطبی ناشی از بیماری های جسمانی

6_اختلال های دو قطبی و مرتبط مشخص دیگر

7_اختلال های دوقطبی و مرتبط نامشخص

4-اختلالات افسردگی(Depressive  Disorders)

۱_اختلال بی نظمی خلق مخرب

۲_اختلال افسردگی اساسی

۳_اختلال افسردگی پایدار

۴_اختلال ملال پیش از قاعدگی

۵_اختلال افسردگی ناشی از مواد/دارو

۶_اختلال افسردگی ناشی از دیگر بیماری های جسمی

۷_اختلال افسردگی مشخص دیگر

۸_اختلال افسردگی نامشخص

نکته : در این DSM اختلال افسرده خویی و افسردگی مزمن حذف شدو اختلال افسردگی پایدار اضافه شد.

5-اختلالات اضطرابی (Anxiety Disorder)

1_اختلال اضطراب جدایی

2_لالی انتخابی

3_فوبی خاص

4_فوبی اجتماعی

5_اختلال وحشتزدگی

6_آگورافوبیا

7_اختلال اضطراب فراگیر

8_اختلال اضطرابی ناشی از مواد/دارو

9_اختلال اضطرابی ناشی از بیماری جسمی دیگر

10_اختلال اضطرابی مشخص دیگر

11_اختلال اضطرابی نامشخص

 

6-اختلال وسواس فکری – عملی و اختلالات مرتبط (Obsessive-Compulsive  and  Related  Disorders)

1_اختلال وسواس فکری – عملی

2_اختلال بد شکلی بدن

3_اختلال احتکار ( ذخیره کردن )

4_اختلال کندن مو

5_اختلال کندن پوست

6_اختلال وسواس و اختلالات مرتبط با آن ناشی از مواد/دارو

7_اختلال وسواس و اختلالات مرتبط با آن ناشی از بیماری جسمی دیگر

8_اختلال وسواس و اختلالات مرتبط مشخص دیگر

9_اختلال های وسواس فکری عملی نامشخص

 

7-اختلالات مرتبط با آسیب و عوامل استرس زا (Trauma – and  Stressor – Related Disorder)

1_اختلال دلبستگی واکنشی

2_ا‌‌‌ختلال آمیختگی اجتماعی بازداری نشده

3_اختلال استرس پس از سانحه (شامل اختلال استرس پس از حادثه برای کودکان ۶ ساله و کمتر )

4_اختلال استرس حاد

5_اختلالات سازگاری

6_اختلالات مرتبط با آسیب مشخص دیگر

7_اختلال های استرس زا و آسیب زا نامشخص

 

8-اختلالات تجزیه ای (Dissociative  Disorders)

1_اختلال هویت تجزیه ای

2_یادزدودگی تجزیه ای

3_اختلال مسخ شخصیت/مسخ واقعیت

4_اختلال تجزیه ای مشخص دیگر

5_اختلال گسستی نامشخص

Χنکته : تنها تغییر چشمگیر در این طبقه، حذف اختلال گریز تجزیه ای در DSM-5 می باشد.

9-اختلالات علایم جسمانی و اختلالات مرتبط (Somatic  Symptom  and  Related  Disorders)

1_اختلال علایم جسمانی

2_اختلال اضطراب بیماری

3_اختلال تبدیلی(اختلال علایم عصب کارکردی)

4_عوامل روانی تاثیر گذار در سایر بیماری های جسمی

5_اختلال ساختگی (شامل اختلال ساختگی تحمیل شده بر خود، اختلال ساختگی تحمیل شده بر دیگری )

6_نشانه ی جسمانی و اختلال مربوط مشخص دیگر

7_اختلال های علایم جسمانی نامشخص

10-اختلالات تغذیه و خوردن (Feeding and Eating Disorders)

1_هرزه خواری (پیکا)

2_اختلال نشخوار

3_اختلال مصرف غذای دوری جو / محدود کننده غذا

4_بی اشتهایی عصبی

5_پرخوری عصبی

6_اختلال پرخوری

7_اختلال تغذیه و خوردن مشخص دیگر

8_اختلال های خوردن و تغذیه نامشخص

11-اختلالات دفع (Elimination  Disorders)

۱_بی اختیاری ادرار

۲_بی اختیاری دفع

۳_اختلال دفع مشخص دیگر

۴_اختلال دفعی نامشخص

Χنکته : در این طبقه ویژگی های وراثتی مهم هستند.

12-اختلالات خواب – بیداری (Sleep – Wake  Disorders)

1_اختلال بی خوابی

2_اختلال پرخوابی

3_حمله ی خواب ( narcolepsy )

4_اختلالات خواب مرتبط با تنفس:

الف) تنفس سطحی وقفه تنفسی

ب) وقفه تنفس مرکزی در خواب

ج) هیپوونتیلاسیون مرتبط با خواب

5_اختلال ریتم شبانه روزی خواب و بیداری

6_اختلال انگیختگی خواب بدون حرکات سریع چشم

7_اختلال کابوس

8_اختلال رفتار خواب با حرکات سریع چشم

9_سندرم پاهای بی قرار

10_اختلال خواب ناشی از مواد/دارو

11_اختلال خواب – بیداری مشخص دیگر

12_اختلال پر خوابی مشخص دیگر

13_اختلال بی خوابی مشخص دیگر

 

13-اختلالات جنسی (Sexual disorders)

1- کژکاری های جنسی:

الف_تاخیر انزال

ب_اختلال نعوظی

ج_اختلالات ارگاسمی در زن

د-اختلال علاقه / برانگیختگی جنسی در زن

ه_اختلالات درد / دخول تناسلی – لگنی

و_اختلال میل جنسی کم کار در مرد

ی:انزال زودرس

ط_کژکاری جنسی ناشی از مواد/دارو

ظ_کژکاری جنسی مشخص دیگر

2-ملال جنسیتی:

الف_اختلال ملال جنسی درکودکان

ب_اختلال ملال جنسی در نوجوانان و بزرگسالان

ج_ملال جنسیتی مشخص دیگر

3-نابهنجاری های جنسی

الف_اختلال تماشاگری جنسی

ب_اختلال عورت نمایی

ج_اختلال مالش دوستی

د_اختلال مازوخیسم جنسی

ه_اختلال سادیسم جنسی

و_اختلال بچه بازی

ی_اختلال یادگارپرستی

ط_اختلال مبدل پوشی

14-اختلالات اخلالگر ، کنترل تکانه و سلوک (Disruptive,  Impulse-Control  and  Conduct  Disorders)

1_اختلال نافرمانی و لجبازی

2_اختلال انفجاری متناوب

3_اختلال آتش افروزی

4_دزدی بیمارگون

5_اختلال سلوک

6_اختلال اخلالگر ، کنترل تکانه و سلوک مشخص دیگر

15-اختلالات اعتیاد آور و اختلالات مرتبط با مواد (Substance-Related and  Addictive  Disorders)

1_  اختلالات مصرف مواد

2_   مسمومیت مواد

3_   اختلالات ترک مواد

4-قماربازی

Χنکته: تنها اختلال غیرمصرفی در این طبقه رفتار قمار بازی است.

 

16-اختلالات عصبی – شناختی (Neurocognitive   Disorders)

1_دلیریوم

2_اختلال عصبی- شناختی عمده

3_اختلال عصبی- شناختی خفیف

 

۱۷-اختلالات شخصیت (Personality  Disorders)

اختلالات شخصیت خوشه A:
پارانویید – اسکیزوئید – اسکیزوتایپی

اختلالات شخصیت خوشه B:
ضد اجتماعی – مرزی – نمایشی – خودشیفته

اختلالات شخصیت خوشه C:
اجتنابی – وابسته – وسواسی

 

از اینکه ما را تا پایان این مقاله همراهی کردید،سپاسگذاریم.

 

نویسنده و گرداوری کننده: لیلی سادات شریف

منابع:

1-کتاب اسیب شناسی دکتر حمزه گنجی

2-راهنمای اختلالات روانی dsm

https://www.appi.org/Products/DSM

فیسبوک توییتر گوگل + لینکداین تلگرام واتس اپ کلوب

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *